Educatie

De gevolgen van psychische klachten op je seksleven: Autisme

geschreven door Simone Speelman 23 mei 2017

Op Bedmanieren.nl maken we seksualiteit op een serieuze manier bespreekbaar. Psychische klachten en de gevolgen hiervan op seksualiteit, seksdrive en een relatie blijven in de geestelijke gezondheidszorg onderbelicht. Door middel van Bedmanieren.nl willen wij hier verandering in brengen. De vorige blog in deze reeks ging over de gevolgen van een burn-out. Deze keer is autisme aan de beurt. Vaak wordt er met deze diagnose “gestrooid” als iemand communicatief minder vaardig is of als iemand graag veel structuur wenst. Maar wat is autisme en welke gevolgen heeft het op de seksualiteit?

Wat is autisme?

Autisme is een verstoring in de informatieverwerking. Dit uit zich op drie gebieden, namelijk I) in de omgang met anderen, II) communicatie en III) verbeeldingsvermogen. Autisme is iets waarmee je wordt geboren en kan vanaf iemands derde levensjaar gediagnosticeerd worden. Maar meestal word de diagnose pas op een latere leeftijd gesteld. Bij ruim 1% van de Nederlanders is er sprake van een Autisme Spectrum Stoornis (ASS). Er zijn hierin verschillende gradaties van ernst en één derde van de personen met een ASS is boven gemiddeld intelligent. Mensen met ASS kunnen (enigszins) vreemd overkomen in het contact, houden van structuur, duidelijkheid en regelmaat en vinden het erg lastig om gebeurtenissen te bekijken vanuit een ander perspectief en/of beleving dan hun eigen perspectief. Naast de moeilijkheden zijn er ook echt veel voordelen van het hebben van ASS! Voor meer informatie over ASS kan je terecht op de website van de Nederlandse Vereniging voor Autisme.

Autisme en relaties

Zoals je hierboven kan lezen, is één van de verstoringen bij een ASS de (sociale) omgang met anderen. Mensen met een ASS vinden het moeilijk om sociale situaties in te schatten en kunnen vaak niet goed de sociale ‘hints’ oppakken. Dit gebeurt zowel op vriendschappelijk maar ook relationeel niveau. Hierdoor komen mensen met ASS regelmatig vreemd over of reageren ze op een “aparte” manier. Als het niet bekend is dat iemand’s partner ASS heeft dan kan dit tot misverstanden en ontevredenheid in de relatie leiden. De afstemming en communicatie tussen beide partners verloopt dan moeizaam. Dit kan dan weer zorgen voor relatieproblemen.

Autisme en seks

Als het al lastig is om in te schatten hoe je moet reageren op een sociale situatie, dan kun je voorstellen dat het nog lastiger is om een seksuele situatie in te schatten. Mensen met een ASS hebben, net als ieder ander, interesse in seks. Zij willen ook graag fysiek contact (met de uitzondering dat bepaalde mensen met ASS weinig tot geen fysiek contact kunnen verdragen), maar als de sociale vaardigheden dan achterblijven kan seks lastig zijn. Ook kunnen mensen met ASS zich moeilijk verbeelden in de ander en diens emoties. Ze handelen dan ook vaak vanuit hun eigen behoeftes en kunnen niet (goed) inschatten wat de ander wil en/of prettig vindt. Hierdoor kan het zo zijn dat ze de grenzen van anderen niet opmerken en daar (onbewust) overheen gaan. Ook werkt het andersom – zij kunnen dan de negatieve bedoelingen van anderen niet opvangen waardoor zij ook slachtoffer kunnen worden van grensoverschrijdend gedrag. Voor iemand met ASS kunnen de grenzen van wat privé is en wat niet ook vaak onduidelijk zijn. Hierdoor kan bijvoorbeeld seksueel gedrag in het openbaar voorkomen waardoor iemand met ASS in aanraking komt met de politie.

Rituelen en fascinatie

Een ander kenmerk van iemand met ASS is dat ze zich in het algemeen vaak vast kunnen houden aan vaste rituelen en patronen. Dit kan als een soort obsessie gezien worden door anderen. Deze fascinatie voor herhaalde bewegingen of rituelen kan zich ook uiten op het gebied van seksualiteit. Bijvoorbeeld het herhaaldelijk masturberen of het kijken van pornografie. Deze beide dingen kunnen, net zoals bij een ander, zorgen voor een ontlading. Als een persoon constant overprikkeld is of onder druk staat en dit de enige manier is die ze kennen om tot een ontlading te komen dan kan het zich ontwikkelen tot een obsessie. Ook het herhalen van een ritueel kan voor rust zorgen bij iemand met ASS. Door, bijvoorbeeld, ‘obsessief’ pornografie te kijken kan dit voor problemen zorgen in de relatie maar ook is iemand hier veel tijd mee kwijt waardoor er in het dagelijks leven ook problemen kunnen spelen zoals het moeite met behouden van een baan.

Hoe nu verder?

Er is tot nu toe weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar autisme en seksualiteit. Maar mocht jij, of je partner een autisme spectrum stoornis hebben, en problemen hebben in de relatie of met seksualiteit, dan is het altijd een goed idee om dit met een eventuele hulpverlener – de huisarts of behandelaar – te bespreken. Daarnaast kan de Nederlandse Vereniging voor Autisme meer informatie geven over hulpverleners en seksuologen die meer weten over behandelingen voor mensen met en partners van iemand met een autisme spectrum stoornis.

Beeld: http://www.klik.org/Nieuws/Aandacht_voor_beleving_van_seksualiteit_bij_jongens_met_autisme-160321114347

2 reacties

Anoniem 23 juli 2017 om 00:39

Twee mensen met Asperger treffen elkaar bij het autismecafé. Zij werkt in een laboratorium in een ziekenhuis, een baan op MBO-niveau waar ze veel voldoening aan beleeft, maar die haar zoveel energie kost, dat ze tot dan toe in haar leven geen ruimte had voor een relatie. Na twee behoorlijk slechte ervaringen heeft zij dus het onderwerp ‘liefde’ jarenlang begraven, totdat hij haar zo gek krijgt om mee naar het strand te gaan. Hij bewondert haar omdat zij wel een baan en een HBO-diploma heeft. Zelf heeft hij van alles geprobeerd, , maar zijn studie aan de universiteit heeft hij niet af kunnen maken en werk vasthouden is hem niet gelukt. Wel heeft hij gereisd en – na jaren vol frustratie en onvrijwillig celibaat – nogal wat ervaring opgedaan met vrouwen.

Op het strand kletst hij vrijmoedig over het leven en alles wat daarbij hoort. Hij hoopt dat zij hem begrijpt, want ze delen toch hetzelfde syndroom – of niet? (Nee, vrouwen beleven autisme heel anders!) Zittend op een verre uithoek van het strand hoort zij hem praten over alleen thuiskomen en niemand hebben om mee te knuffelen, iets waar ze al lang niet meer over heeft nagedacht. Ze vertelt hem wat ze heeft meegemaakt en dat ze niet klaar is voor een relatie, maar het wel fijn vindt om zo samen te praten. Hij vertelt haar dat hij eigenlijk eerst zijn verbouwing moest afmaken, maar dat hij behoefte had aan goed gezelschap.

Arm in arm wandelen ze terug naar de auto. Vriendschap, meer is het niet – toch? Hij brengt haar thuis en maakt voor haar deur aanstalten om te vertrekken, want – zo heeft hij geleerd – je mag een vrouw niet onder druk zetten om dingen te doen waar ze nog niet aan toe is. Dan vraagt zij of hij alsjeblieft met haar wil meelopen naar boven. Eenmaal binnen in haar huis valt ze hem in de armen, voor de knuffel die ze zo graag wilde hebben, maar die niemand mocht zien. Verbaasd over zichzelf, dat ze zomaar een vreemde man vertrouwt, trekt ze hem mee de trap op, naar haar huiskamer.

Een week later zit hij daar weer, op haar bank. Ze nestelt zich in zijn armen. Knuffelend en pratend zitten ze op de bank en vertellen elkaar hun levensverhaal. Fijn dat dit kan, zo’n vriendschap tussen man en vrouw, zegt hij nog. Hij weet nog goed dat hij zo’n platonische vriendschap had, maar die verloren is. Zij voelt zich des te meer bij hem op haar gemak nu hij zich niet als een roofdier opstelt. Een week later zit hij er weer, of nee, deze keer ligt hij met zijn hoofd op haar dijbeen, terwijl zij door zijn haar woelt. Ze filosoferen samen over wat ze nu voor elkaar voelen. Hij voorvoelt dat de sfeer langzaam broeierig wordt en waarschuwt haar nog dat je wel de stap van een platonische vriendschap naar een liefdesrelatie kunt zetten, maar daarna meestal niet meer terug kunt naar platonische vriendschap. Nog diezelfde avond gaat het knuffelen een stapje verder en wisselen ze de eerste zoen uit. Half uitgekleed en met haar haar in de war houdt ze hem vast alsof ze hem nooit meer los wil laten. Hij geniet van het gevoel om begeerd te zijn. Dan slaat bij haar de twijfel toe: ze breekt de vrijpartij af en stuurt hem naar huis.

Enkele weken later zitten ze weer op die bank. Deze keer plakken ze niet aan elkaar, want zij is moe, na een onrustige nacht, waarin ze slecht heeft geslapen, omdat ze er maar niet aan kan wennen om wakker te worden in de armen van haar vriendje en zijn ochtenderectie tegen haar bil te voelen. Slapen als twee lepeltjes wordt altijd omschreven als het toppunt van romantiek, maar zij voelt zich bedreigd en slaat hem met feministische theorieën om de oren waarin de man schuldig wordt verklaard aan al het kwaad wat vrouwen in de wereld wordt aangedaan. Hij voelt zich in de hoek gedreven, loopt weg, begint haar afwas te doen en zwijgt tot hem na drie minuten een passend antwoord te binnen schiet. Vanuit de keukenhoek begint hij haar luidkeels antwoord te geven, tot hij eindelijk ziet dat ze echt hoofdpijn heeft.

Hij zwijgt en wast verder af, terwijl zij vlucht voor het geluid van kletterend servies. Die overgevoeligheid voor geluid en prikkels die zij heeft, die herkent hij bij zichzelf niet zo sterk. Het kost hem moeite om rekening met haar te houden. Wat wil ze nou? Hij doet haar afwas, hij zet thee voor haar, hij gunt haar pauzes, hij dringt zich niet op… – En nog snauwt ze hem af, omdat hij een man is!

Drie kwartier later sluipt hij naar de hobbykamer en ziet dat ze met haar handen op haar oren op het logeerbed in slaap is gevallen. Hij gaat in de keuken thee zetten en komt op kousevoeten terug met haar favoriete thee. Hij kust haar wakker. Hij zegt alleen ironisch ‘Wat ben ik toch een slechte man’. Ze lacht flauwtjes en knuffelt hem. Voor meer discussie heeft ze geen energie. Hij zwijgt wijselijk.

Inmiddels zijn een paar maanden verstreken en hij is oprecht van haar gaan houden, hoewel hun relatie niet is geworden wat hij ervan had gehoopt. Zij geniet regelmatig van zijn massages en heeft hem uiteindelijk ook toegestaan om haar te beffen. Hij geniet ervan om haar te zien klaarkomen, maar als hij haar vraagt of ze hem wil pijpen, of dat hij haar mag neuken, dan slaat bij haar de paniek toe. ‘Verdorie’, denkt hij, ‘ik doe alles voor haar genot, maar ze kan me niks teruggeven’. Oh ja, ze heeft het wel geprobeerd: Eén keer had hij haar na het beffen boven op hem gemanoeuvreerd. Samen hadden ze het condoom omgedaan, maar toen ze haar vochtige vagina over zijn stijve penis wilde laten zakken, verkrampte ze volledig.

Een week later zit zij op de bank naar hem te kijken, terwijl hij er een eeuwigheid over doet om zijn stapel boterhammen weg te werken. Waarom houdt ze van deze man? Is dat iets wat ze kan? Dan zegt ze pardoes tegen hem dat ze een afspraak heeft bij de dokter, om over sterilisatie te praten. Hij verslikt zich bijna in zijn brood en kijkt haar met grote ogen aan. ‘Waarom zou je als vrouw voor sterilisatie kiezen, als je met vaginisme rondloopt en daar niet eens over durft te praten?’, vraagt hij. Oeps, dat was iets te direct gevraagd, want nu ziet hij haar huilen. Ze wordt boos en stuurt hem naar huis. Ze vlucht haar hobbykamer in, hij eet verder, pakt zijn spullen in, doet haar afwas en zet thee. Anderhalf uur later (hij is nou eenmaal vreselijk traag) kust hij haar weer wakker en wijst op de thee. Dan vraagt ze hem met een knuffel om geduld met haar te hebben en met haar te gaan wandelen tussen de vallende blaadjes.

Inmiddels is het winter geworden. De dokter heeft haar de pil voorgeschreven, maar zij hàd al weerzin tegen die hormonentroep en nu merkt ze ook dat haar libido helemaal weg is. Uiteindelijk geeft ze toe aan zijn herhaalde verzoeken om hulp te gaan zoeken. Haar huisarts verwijst haar door naar een seksuologe, die hij op basis van haar opvallende achternaam herkent als de dochter van een chiropractor die lang geleden zijn ruggewervels heeft rechtgezet. Samen gaan ze naar de polikliniek.

De seksuologe vraagt hem om meer geduld op te brengen – alsof hij niet al veel geduld heeft gehad met haar vaginisme en zijn frustratie. Zij krijgt ontspanningsoefeningen te doen. Na een maand moeten ze terugkomen bij de seksuologe. De vrouw in de witte jas vraagt naar hun ervaringen met seksualiteit en zij vertelt over twee pijnlijke ervaringen. Hij houdt liefdevol haar hand vast. Dan mag hij vertellen. Hij voelt zich ongemakkelijk als hij probeert om zijn lange lijst vakantieliefdes met wie hij het bed gedeeld heeft kort samen te vatten in een paar woorden. Dan meent de seksuologe, zonder hem de kans te geven om goed na te denken over wat hij van de hem opgedrongen rol als ervaringsdeskundige vindt, dat hij ervaren genoeg is om zijn vriendinnetje verder te helpen. Binnen twee minuten staat het jonge stel weer op de gang van het drukke ziekenhuis, beduusd, zonder oplossing en zonder nieuwe afspraak.

Het voorjaar is gekomen. De betovering van de eerste verliefdheid is lang geleden verbroken. Het gaat met hen alletwee niet zo goed, om diverse redenen, die voor dit verhaal niet relevant zijn. Zij vraagt hem of hij haar zal verlaten als zij hem op seksueel gebied niet kan bevredigen. Hij put zich uit in diplomatieke bewoordingen, om duidelijk te maken hoezeer hij worstelt. Ja, hij houdt van haar, maar nee, hij wil niet de rest van zijn leven zonder seks doorbrengen, of alleen haar verlangens bevredigen. Zij slaat hem weer met feministische complottheorieën om de oren en… Het ritueel herhaalt zich. Of toch niet, want deze keer zet hij geen thee voor haar. Aan die thee valt toch geen eer te behalen denkt hij, bladerend door het manuscript van het boek wat zij aan het schrijven is. Twee uur later vraagt ze hem om te vertrekken. Hij vraagt haar om de seksuologe terug te bellen. Ze raapt haar moed bijeen en krijgt te horen dat ze een afspraak bij een vervangster kan krijgen, want haar eigen seksuologe heeft een jaar ouderschapsverlof genomen. Dat doet bij haar de deur dicht: Moet ze haar pijnlijke verhaal nu wéér aan een vreemde vertellen!?

De zomer staat voor de deur. Tegen beter weten in werken ze samen aan het verduisteren van de ramen van zijn auto, waar hij een bed in heeft geknutseld. Van een uitkering kun je nou eenmaal niet lang in een hotel zitten, dus verkiest hij lange kampeerreizen boven luxe. Zij houdt van lavendel, dus wil hij haar meenemen naar de Provence, waar de lavendel in het wild groeit. Helaas, halverwege het project ‘autocamper’ sneuvelt de relatie, dus de vakantie gaat niet door. Ze belooft hem nog om af te maken waar ze aan begonnen is, maar een verjaardagskaartje van hem, waarin hij haar veel geluk wenst en haar aanmoedigt om te blijven zoals ze is, doet voor haar de deur dicht. Met de half afgemaakte verduistering van zijn auto kan hij niet op reis, tot zijn oude moeder hem te hulp schiet. Als hij maanden later op een markt zijn ex-vriendin ziet en vraagt hoe het met haar gaat, schrikt ze zich wild en beschuldigt hem van stalking, terwijl hij alleen maar wil weten of ze nu gelukkig is…

Vier jaar later. Een website meldt iets over autisme en seksualiteit*). Autisme wordt in zeer algemene termen omschreven, zonder aandacht voor de verschillen in het spectrum. De lezer zonder autisme wordt ook in dit artikel niet bevrijd van de vooroordelen die de film ‘Rain Man’ de wereld ingeholpen heeft. De lezer met autisme wordt aangemoedigd om hulp te zoeken bij seksuele problemen. Oude wonden worden door dit artikel weer opengereten, want de schrijver van dit stuk zocht immers hulp voor zijn vriendin, maar de hulpverlening liet hen in de steek. Hoe zou het zijn gelopen als de seksuologe meer kennis had gehad over autisme (bij vrouwen) en van het Asperger-syndroom had geweten? Had zijn vriendin haar vaginisme kunnen overwinnen als de seksuologe minstens twee consulten per maand had aangeboden en haar had uitgelegd dat zijn verlangens heel normaal waren? Zou hun relatie dan stand hebben gehouden?

Antwoorden
mm
Simone Speelman 23 juli 2017 om 20:53

Dank je wel voor het delen van jouw verhaal. Je hebt helemaal gelijk – autisme verschilt ontzettend per persoon; in mate van ernst, gevoeligheden en waar iemand last van heeft, maar ook tussen mannen en vrouwen. Het is lastig om in een blog over seksualiteit verder uit te breiden over autisme en wat dan inhoudt. Wel is het erg jammer om te horen dat jullie seksuologe weinig ervaring had met autisme en seksualiteit. Er is tot op heden nog weinig onderzoek gedaan naar autisme en seksualiteit. De seksuoloog kan (te) weinig over autisme weten, de psycholoog te weinig over de behandeling van seksuele klachten. Hierdoor klinkt het ook alsof jullie tussen wal en schip zijn beland. Ik hoop dat jullie beiden nu wel een bevredigend seksleven hebben en dat jouw ex-vriendin inderdaad haar vaginisme heeft weten te overwinnen. Mochten wij jou nog ergens bij kunnen helpen dan horen wij dat graag!

Antwoorden

Geef jouw reactie